Publicatielijst van D. Wortel

 

 

Bijgewerkt tot december 2014

1980

(Samen met M. Kranenburg, voor het na-oorlogse gedeelte:) 80 jaar vakbeweging in Leiden. De geschiedenis van de Leidse Bestuurdersbond en het N.V.V. in Leiden. Leiden: FNV-afdeling Leiden, 1980.

 

1982

'Dr. J.A.N. Knuttel, peuterige kamergeleerde tussen Marx en Kluyver'. In: Jaarb. INL. 1981 en 1982, 66-85.

 

1983

'De memoires van Hendrik Neuteboom'. In: Leids Jaarboekje 1983, 167-201.

 

1984

'Weyerman en het Woordenboek'. In: Mededelingen JCW 1984, 26-28.

 

1985

'Een ooggetuige bij de Slag van Atrecht'. In: Jaarboek Zannekin 7 (1985), 115-126.

 

1986

'De komeet van 1664-1665'. In: Spiegel der Zeilvaart 1986, 4 (mei), 14-15.
'Feit en fictie rond Atrecht'. In: Spiegel der Letteren 1986, 71-83.

 

1987

Zyt Ghy oock een Meyt? 13 liedjes over meisjes loos. Rotterdam: Ordeman, 1987. [ISBN 90 6330 131 6]
'Knuttel en het Woordenboek'. In: Jaarb. INL. 1987, 101-111.
'Bij het tweede lustrum van de Stichting JCW'. In: Mededelingen JCW 1987, 1
'Een wandeling langs de tentoonstelling'. In: Mededelingen JCW 1987, 11-13.

 

1988

'Een meid bij de Slag van Lowestoft'. In: Spiegel der Zeilvaart 1988, 3 (maart), 34-40, en 6 (augustus), 18-22.
'Van Vloten, venijnige vijand van De Vries'. In: Variaties op V 1988, 62-68.

 

1989

'Woelige jaren in Leiden'. In: Jaarboek der Sociale en Economische Geschiedenis van Leiden en omstreken. Uitgegeven door de Dirk van Eck-Stichting. Leiden, 1989, 61-81.

 

1990

((Red.) Samen met G. Valk en L. Noordegraaf:) Th.P.H. Wortel, Uit de geschiedenis van Alkmaar en omgeving. Bergen (N.H.): Octavo, 1990.
(Samen met J. Mateboer:) Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde. Register op deel LXXVI-C. Leiden: E.J. Brill, 1990.

 

1991

'Een meid bij de slag van Lowestoft'. In: Mars et Historia 25 (1991), 218-225.

 

1992
(Samen met R. Tempelaars en T.H. Schoonheim:) 'Over het Woordenboek op (de werken van) Jacob Campo Weyerman'. In: Mededelingen JCW 1992, 33-44.
'Allengs rijst het gebouw. Het Woordenboek der Nederlandsche Taal 1849-1892'. In: Trefwoord 1992, 3 (sept.), 4-18.
'De moed ontzonk mij'. In: Nieuw Letterkundig Magazijn 1992, 2 (dec.) 36-40.


1993
'J.A.N. Knuttel en de perceptie van G.A. Bredero'. In: Voortgang. Jaarboek voor de Neerlandistiek 1993, 217-234.

 

1996
'Over Iemand de das omdoen. De etymologie van das'. In: Trefwoord 11 (1996), 144-152.

 

1997

'Frans-Vlaanderen in de dertiende eeuw: deel van het Nederlands taalgebied'. In: Jaarboek Zannekin 19 (1997), 5-37.

 

1998

'Cornelis Henricus (Kees) Dee (1830-1884). Een trouwe medewerker van De Vries'. In: Trefwoord 13 (1998), 43-48
'Vraaggesprek met J.A.N. Knuttel (1878-1965), redacteur van het WNT van september 1905 tot mei 1943'. In: Trefwoord 13 (1998), 52-57.
'De taal. Niet het land'. In: Het grootste woordenboek ter wereld. Een kijkje achter de kolommen van het Woordenboek der Nederlandsche Taal. 's-Gravenhage: Sdu, 1998, p. 379-393.
((Red.) samen met T.H. Schoonheim:) Een samenleving verwoord. Het Vroegmiddelnederlands Woordenboek. 's-Gravenhage: Sdu; Antwerpen: Standaard, 1998. [ISBN 90 75566 99 9]
'Allengs rijst het gebouw. Het Woordenboek der Nederlandsche Taal 1849-1892'. In: N. van der Sijs (red.), Woordenboeken en hun makers. 's-Gravenhage: Sdu, 1998, p. 175-195.
'Iets over de geschiedenis van het DWB'. In: De Woordenaar. Nieuwsbrief van het Matthias de Vries-Genootschap 2 (oktober 1998), 12a - 15b.
'Het woordenboekscitaat in de oudste WNT-delen'. In: Voortgang. Jaarboek voor de Neerlandistiek 17 (1997 en 1998), 191-206.

 

1999

'Het Leidse stadsdialect: het noordelijkste Vlaams?'. In: 100 jaar stadstaal. Baarn: Contact, 1999, p.137-161.

 

2000

In het belang der gansche arbeidersbevolking. De Leidsche Bestuurdersbond en de Leidse afdeling van het Nederlands Verbond van Vakverenigingen in de periode 1900-1914. Leiden: Federatie Nederlandse Vakbeweging, 2000. [ISBN 90 73279 18 6]
'Cabo Finisterre'. In: Honderd Dichters 1. Leiden: Internationaal Forum, 2000, p.109.   

 

2001

Jaap Moes, met medewerking van Dick Wortel, Werkvoorziening als een sociaal contract. Over de rol van de vakbeweging in Leiden van 1945 tot 2000. Leiden: Dirk van Eck-Stichting, 2001. 
'Allengs rijst het gebouw. Het Woordenboek der Nederlandsche Taal 1849-1892'. In: Trefwoord (september 2001).

 

2002

Leids. 's-Gravenhage: Sdu, 2002 (Taal in stad en land, 5). [ISBN 90 12090067]
'Redactie Oudnederlands Woordenboek stelt grenzen vast'. In: De Woordenaar. Nieuwsbrief van het Matthias de Vries-Genootschap 6 (2002), 1 (mei), 33b-34a.
'Van imitatio naar verificatio. De verwetenschappelijking van het WNT-citaat'. In: Trefwoord (augustus, 2002).
'Verleden tijd voltooid: het Vroegmiddelnederlands Woordenboek'. In: Biekorf 102 (2002), 372-376.

 

2003

'Vraaggesprek met J.A.N. Knuttel (1878-1965), redacteur van het WNT van september 1905 tot mei 1943'. In: Trefwoord (februari 2003).

 

2004

'Joenivursitie'. In: Neerlandia 108 (2004), nr. 2, p. 17.
'Het ANV bepleit het Nederlands in de Grondwet'. In: Neerlandia 108 (2004), nr. 3, p. 10-13.
'Hier istie tan'. In: Nederlands van Nu 52 (2004), nr. 3, p. 32.
'Woorden komen en gaan'. In: Nederlands van Nu 52 (2004), nr. 3, p. 38-39.
'Engels als taal van wetenschap: terug in de geschiedenis?'. In: Nederlands van Nu 52 (2004), nr. 4, p. 29-30.
'Website Oudnederlands Woordenboek'. In: Mededelingenblad van de Vereniging van Oudgermanisten 16 (2004), p. 9-10.
‘[Biografie van] J.A.N. Knuttel’, In: dbnl.
'Over Iemand de das omdoen. De etymologie van das'. In: Trefwoord 2004.

 

2005

'Spreken wij Oer-Iers tegen onze huisdieren?'. In: J. Engelsman, J. Kruijsen, E. Sanders en R. Tempelaars [red.], Taal als levenswerk. Aspecten van de Nederlandse taalkunde. 's-Gravenhage: Sdu Uitgevers, 2005, p. 191-196.
'"Vertrek dan, riep ik, in de gedaante van een fatsoenlyk Man". De duivel en de Kloekmoedige Land- en Zee-heldin (1681)'. In: A. Quak en T.H. Schoonheim (red.), Gehugdic sis samnungun thinro. Liber amicorum Willy Pijnenburg. [Groningen: Gopher,] 2005.
'Let's speak Dutch'. In: Neerlandia 109 (2005), nr. 2, p. 10.
'Debrabanderes echec door een Nederlandse bril. De breder wordende kloof tussen Roosendaal en Essen'. In: Neerlandia 109 (2005), nr. 2, p. 23-25.
'Een Hollander is ook maar een Vlaming'. In: Jaarboek Zannekin 27 (2005), p. 47-80.
'Het Alkmaars Dictee'. In: Nederlands van Nu 53 (2005), nr. 3, p. 38.
'Kende Dracula Oudnederlands?'. In: Neerlandia 109 (2005), nr. 3, p. 44-46.
Cyriel Moeyaert, Woordenboek van het Frans-Vlaams (Dictionnaire du Flamand de France). Bewerkt door Dick Wortel met medewerking van Frans Debrabandere, Hugo Ryckeboer, Eric Duvoskeldt en een ten geleide van F. de Tollenaere. Tekeningen van Luc Ameel. Leuven: Davidsfonds, 2005. Davidsfonds / Literair. ISBN 9063065272

 

2006

'Vrouwen in mannenkleren en Spinoza. De Kloekmoedige Land- en Zee-Heldin (1682) als verpakking van de filosofie van Spinoza'. In: Spiegel der Letteren 48 (2006), p. 27-57.
'Verkeerde Vryheyt. Van fundamentele calvinisten naar radicale verlichters in de Republiek'. In: Neerlandia 110 (2006), nr. 2, p. 4-7.
'Worsteling met de eigen identiteitspolitiek'. In: Nederlands van Nu 54 (2006),nr. 3, p. 49-51. Samen met Pauline Beernink.
[Recensie van:] 'Handboek Nederlands'. In: Nederlands van Nu 54 (2006), nr. 3, p. 53-54.
'Het ingewikkelde Nederlands. Schrijven in het Algemeen Nederlands'. In: Neerlandia 110 (2006), nr. 4, p. 29-31.
'Het ingewikkelde Nederlands - weerwoord'. In: Neerlandia 110 (2006), nr. 5, p. 37-38.
'Het oudste Nederlands op het web'. In: Nederlands van Nu 54 (2006), nr. 5, p. 41-42.

 

2007

'Onder rouw gheselschap. Het verhaal van Maritgen Ians, alias David Jansz Van Gorchum'. In Neerlandia 111 (2007), nr. 1, p. 5-7.
'Onbeschrijfelijk lijmerig en lamlendig. Opkomst en teloorgang van het West-Vlaamse Leids'. In: Nederlands van Nu 55 (2007), nr. 1, p. 49-52.
'Een zeventiende-eeuwse kroniek van Dordrecht'. In: Nederlands van Nu 55 (2007), nr. 1, p. 55.
'De landstaal en de grondwet'. In: Neerlandia 111 (2007), nr. 2, p. 11-13 (samen met Els Ruijsendaal).
'"De officiële taal van Nederland is het Nederlands". De taalartikelen in de grondwetten van de EU-landen'. In: Neerlandia 111 (2007), nr. 3, p. 3-8 (samen met Els Ruijsendaal).
'Een avontuurlijke oorkondenboekenuitgever. James de Fremery (1826-1899)'. In: Neerlandia 111 (2007), nt. 3, p. 13-16.
'De Nederlander bestaat wel' [column]. In: Neerlandia 111 (2007), nr. 5, p. 30.
'Twee dialectwoordenboeken'. In: Nederlands van Nu 55 (2007), nr. 5, p. 53-54.

2008

'In het Nieuwe Land'. In: Jaarboek Zannekin 30 (2008), p. 35-44.
[Column] 'Niet grappig'. In: Neerlandia 112 (2008), nr. 1, p. 31.
'Spraakkunsthandboek'. [Recensie J. De Schryver, W. Haeseryn, G. Rutten, Handboek Spraakkunst. Mechelen: Wolters Plantyn, 2007. ISBN 90 301 8753]. In: Nederlands van Nu 56 (2008), nr. 1, p. 48-50.
'Zeeuws etymologisch woordenboek'. [Recensie F. Debrabandere, Zeeuws etymologisch woordenboek. De herkomst van de Zeeuwse woorden. Amsterdam, Antwerpen: Atlas, 2007 [ISBN 90 4500080]. In: Nederlands van Nu 56 (2008), nr. 1, p. 50-51.
[Column] 'De moord in Baarle-Hertog'. In: Neerlandia 112 (2008), nr. 2, p. 27.
[Column] 'Een goede buur ....". In: Neerlandia 112 (2008), nr. 3, p. 26.
'Moet de belastingbetaler meebetalen aan Engelstalig onderwijs?'. In: Neerlandia 112 (2008), nr. 3, p. 27-28.
'Waarom zijn historische woordenboeken zo boeiend?'. In: Nederlands van Nu 56 (2008), nr. 4, p. 31-34.
[Column] 'Snelwegpanorama's'. In: Neerlandia 112 (2008), nr. 4, p. 18.
'Een tocht door Zuid-Afrika. Het journaal van korporaal Willem Muller, 7 september - 5 oktober 1665'. In: Neerlandia 112 (2008), nr. 5, p. 12-14.
[Column] 'Het rookverbod'. In: Neerlandia 112 (2008), nr. 5, p. 24.

2009

'De moderne lexicografie tussen mens en machine'. In: Fons Verborum. Feestbundel voor prof. dr. A.M.F.J. (Fons) Moerdijk, aangeboden door vrienden en collega's bij zijn afscheid van het Instituut voor Nederlandse Lexicologie. Leiden: Instituut voor Nederlandse Lexicologie; Amsterdam: Gopher BV, 2009, p. 107-116.

2010

'Negentiende eeuw: Antwerpen-Rotterdamsche Spoorwegmaatschappij (AR)'. In: Neerlandia 114 (2010), nr. 1, p. 4-5. Retour Amsterdam-Brussel 1. Van diligence tot HSL.
'De Belgische enclaves in Nederland. De romantiek van de grens'. In: Neerlandia 114 (2010), nr. 1, p. 14-16.
[Column] 'Godmiljaar'. In: Neerlandia 114 (2010), nr. 1, p. 19.
'In memoriam dr. F. de Tollenaere'. In: Nederlands van Nu, 2010, nr. 1, p. 38.
'Strijd en electrificatie'. In: Neerlandia 114 (2010), nr. 2, p. 4-5. Retour Amsterdam-Brussel 2. Van diligence tot HSL.
[Column] 'Ingewikkeld'. In: Neerlandia 114 (2010), nr. 2, p. 24.
'De Benelux-trein: de internationale corridor'. In: Neerlandia 114 (2010), nr. 3, p. 4-5. Retour Amsterdam-Brussel 3. Van diligence tot HSL.
[Column] 'De Belgische nummerplaat'. In: Neerlandia 114 (2010), nr. 3, p. 23.
'Thuistaal of geen thuistaal. That's the question'. [Recensie van De klank van de stad. Stedelijke meertaligheid en interculturele communicatie. Jürgen Jaspers (red.). Leuven, Den Haag: Acco, 2009. ISBN 978 90 334 7504 7]. In: Nederlands van Nu 2010, nr. 3, p. 43-44.
'De hsl Amsterdam-Brussel: een dood spoor?'. In: Neerlandia 114 (2010), nr. 4, p. 3-5. Retour Amsterdam-Brussel 4. Van diligence tot hsl.
[Column] 'De Nederlandse keuken'. In: Neerlandia 114 (2010), nr. 4, p. 8.

2011

[Column] 'Aspe'. In: Neerlandia 115 (2011), nr. 1, p. 25.
[Column] 'Appies veldtocht'. In: Neerlandia 115 (2011), nr. 2, p. 15.
'Geen probleem, maar kans'. [Recensie van Jacomine Nortier, Nederland meertalenland. Feiten, perspectieven en meningen over meertaligheid. Amsterdam: Aksant, 2009. ISBN 978 90 5260 338 4]. In Neerlandia 115 (2011), nr. 2, p. 45-46.
'De zalving van de pastoor'. [Recensie van Geert van Istendael, Tot het Nederlandse volk. Amsterdam, Antwerpen: Atlas, 2010. ISBN 978 90 450 17389]. In: Neerlandia 115 (2011), nr. 2, p. 46-47.
'Nederlands, niet het Vlaams'. [Signalement van Wido Bourel, Een erfenis zonder testament. Hoe en waarom ik Nederlands leerde. Uitgegeven in eigen beheer]. In: Neerlandia 115 (2011), nr. 2, p. 49.
[Column] 'Invasie'. In: Neerlandia 115 (2011), nr. 3, p. 19.
[Column] 'Vrijheid, blijheid'. In: Neerlandia 115 (2011), nr. 4, p. 21.
'Kuifje in Vlaanderen'. [Signalement van Michel Uyen, Kuifje in Vlaanderen. Een Nijmegenaar leert zijn nieuwe vaderland kennen. Nijmegen: Boekhandel Roelants, 2011. ISBN 978 90 74241 18 2]. In: Neerlandia 115 (2011), nr. 4, p. 49.

2012

[Column] 'Kom skakel in'. In Neerlandia 116 (2012), nr. 1, p. 19.
'Het woordenboek der Friese taal is af'. In: Neerlandia 116 (2012), nr. 1, p. 26.
[Column] 'Vrouwonvriendelijk'. In: Neerlandia 116 (2012), nr. 2, p. 24.
'Opgestroopte taal'. [Signalement van Frits Bom, De havenman. Schiedam: Scriptum, 2011. ISBN 978 90 5594 842 0]. In: Neerlandia 116 (2012), nr. 2, p. 48.
[Column] 'Le Tour'. In: Neerlandia 116 (2012), nr. 3, p. 21.
'Kruyskamp-prijs 2012 voor Frank Willaert, Veerle Fraters en Louis Peter Grijp'. In Neerlandia 116 (2012), nr. 3, p. 26.
'Meertaligheid in Nederland'. [Recensie van Leonie Cornips, Eigen en vreemd. Meertaligheid in Nederland. Amsterdam: Amsterdam University Press, 2012. ISBN 978 90 8964 344 0.] In: Neerlandia 116 (2012), nr. 3, p. 48.
[Column] 'Ladderzat over de grens'. In: Neerlandia 116 (2012), nr. 4, p. 17.
'Ingenieurs over de hsl'. In: Neerlandia 116 (2012), nr. 4, p. 25.

2013

[Column] 'Ouwe trouwe Benelux-trein'. In: Neerlandia 117 (2013), nr. 1, p. 17.
[Column] 'Tour d'Eurosport'. In Neerlandia 117 (2013), nr. 2, p. 17.
[Column] 'Nederland - België'. In: Neerlandia 117 (2013), nr. 3, p. 29.
'In gesprek met Haagse wethouder Peter Smit'. (Samen met Jenny Bleijenberg). In: Neerlandia 117 (2013), nr. 4, p. 9-11.
[Column] 'Cultuurverschil'. In: Neerlandia 117 (2013), nr. 4, p. 19.

2014

[Column] 'Onderbetuttelaar'. In: Neerlandia 118 (2014), nr. 1, p. 21.
'"Eene terugwerking tegen de zegenvierende verfransching". De Vlaamse Beweging en het Taal- en Letterkundig Congres van 1849'. In: Neerlandia 118 (2014), nr. 2, p. 18-19.
[Column] 'Er was eens ...'. In: Neerlandia 118 (2014), nr. 2, p. 23.
'"Om het thans gespletene Nederland voor wederzydsch vergaen te behoeden". De taal- en letterkundige congressen (2)'. In: Neerlandia 118 (2014), nr. 3, p. 10-12.
[Column] 'Grenspaaltjes op de stations'. In: Neerlandia 118 (2014), nr. 3, p. 12.
'Een toonbeeld van slofheid en onverstand. De taal- en letterkundige congressen (3)'. In: Neerlandia 118 (2014), nr. 4, p. 22-24.
[Column] 'Grenswegen'. In: Neerlandia 118 (2014), nr. 4, p. 24.